फुकलेको कोल फेरि चल्न सक्छ। तर त्यसका लागि नयाँ तेल होइन—नयाँ नैतिकता, आत्मसमीक्षा, वैचारिक दृढता र जनताप्रतिको इमानदारीता चाहिन्छ।
आदरणीय कमरेड प्रचण्डज्यू,
लाल सलाम ।
यो पत्र कुनै पदको याचना होइन, कुनै अवसरको खोजी होइन, न त कुनै व्यक्तिगत गुनासो हो। यो पत्र इतिहासका ती हजारौँ शहीदहरूको अपूरो सपनाको आवाज हो; जेलका अँध्यारा कोठामा बितेका रातहरूको स्मरण हो; र परिवर्तनको नाममा आफ्नो जीवन समर्पण गरेका लाखौँ इमानदार कार्यकर्ताको मौन पीडाको अभिव्यक्ति हो।
हाम्रो गाउँमा एउटा उखान छ—”फुकलेको कोलमा तोरी पिल्न जानु।” आज यो उखान केवल गाउँको कथा रहेन; यो नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनको आत्मचित्र बनेको छ। जनताले अझै पनि परिवर्तनको तोरी काँधमा बोकेर आउँछन्, तर धेरैपटक उनीहरू निराशा र खाली हात लिएर घर फर्किन्छन्।
कमरेड,
हामीले तपाईंलाई केवल एक राजनीतिक नेता होइन, इतिहास बदल्ने क्रान्तिको सेनापति ठानेका थियौँ। तपाईंको एउटा आह्वानमा हजारौँ युवाले बन्दुक उठाए, हजारौँले जेल भोगे, हजारौँले आफ्नो भविष्य, परिवार र जीवन त्यागे। उनीहरूले कुनै व्यक्तिको लागि होइन, वर्गमुक्त समाज, समानता र न्यायको सपनाका लागि बलिदान दिएका थिए।
तर आज प्रश्न उठिरहेको छ—के त्यो सपना सत्ताको गलियारा, गुटीय प्रतिस्पर्धा र व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाको भीडमा हरायो?
इतिहासले तपाईंलाई असाधारण अवसर दियो। गणतन्त्र आयो, संघीयता आयो, समावेशी व्यवस्थाको आधार बन्यो। यी उपलब्धि इतिहासका अमिट अध्याय हुन्। तर इतिहासले अर्को पाना पनि पल्टाउनेछ, जहाँ लेखिनेछ—किन कम्युनिस्ट आन्दोलन आफ्नै कमजोरीले विभाजित भयो? किन जनताको भरोसा क्रमशः कमजोर बन्दै गयो?
आज गाउँका चौतारा, कारखानाका मजदुर, खेतका किसान र शहरका बेरोजगार युवाले एउटै प्रश्न सोधिरहेका छन्—
”हामीले क्रान्ति गरेका थियौँ कि केवल सत्ता परिवर्तन?”
कमरेड,
क्रान्ति केवल सरकार बदल्नु होइन। क्रान्ति भनेको राजनीतिक संस्कार बदल्नु हो। जनताको जीवन बदल्नु हो। पार्टीभित्र आत्मालोचना, अनुशासन, वैचारिक स्पष्टता र जनउत्तरदायित्वको संस्कृति निर्माण गर्नु हो।
गल्ती स्वीकार गर्ने नेतृत्व पराजित हुँदैन; गल्ती लुकाउने नेतृत्व इतिहाससँग पराजित हुन्छ।
आज पनि समय बितिसकेको छैन। तपाईंसँग अझै एउटा ऐतिहासिक अवसर छ—व्यक्तिगत प्रतिष्ठाभन्दा आन्दोलनलाई माथि राख्ने, गुटभन्दा एकतालाई माथि राख्ने, सत्ताभन्दा सिद्धान्तलाई माथि राख्ने।
यदि त्यो साहस देखाउनुभयो भने, वर्षौंदेखि फुकलेको कोल जस्तो बनेको आन्दोलन फेरि चल्न सक्छ। जनताको विश्वास पुनर्जीवित हुन सक्छ। नयाँ पुस्ताले फेरि कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई आशा, त्याग र परिवर्तनको विद्यालयका रूपमा देख्न सक्छ।
तर यदि आत्मसमीक्षा टारियो, यदि गुटीय स्वार्थलाई नै आन्दोलनको भविष्य ठानियो भने, इतिहास कठोर हुनेछ। इतिहासले कसैलाई पदका आधारमा होइन, जनताको विश्वास जोगाए वा गुमाए भन्ने आधारमा न्याय गर्छ।
कमरेड,
यो पत्र विरोधीको आरोप होइन। यो त आफ्नै आन्दोलनप्रति अझै आशा नराख्न छोड्न नसकेको एक कार्यकर्ताको अन्तिम आग्रह हो।
शहीदहरूको रगतले लेखिएको इतिहासलाई सत्ताको सम्झौतामा हराउन नदिनुहोस्। लाखौँ कार्यकर्ताको विश्वासलाई निराशामा रूपान्तरण हुन नदिनुहोस्। कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई फेरि जनताको आन्दोलन बनाउनुहोस्।
फुकलेको कोल फेरि चल्न सक्छ। तर त्यसका लागि नयाँ तेल होइन—नयाँ नैतिकता, आत्मसमीक्षा, वैचारिक दृढता र जनताप्रतिको इमानदारी चाहिन्छ।
इतिहास पर्खिरहेको छ, कमरेड। निर्णय तपाईंहरूको हुनेछ, तर त्यसको मूल्याङ्कन जनता र इतिहासले गर्नेछन्।
क्रान्ति अमर रहोस्।
शहीदहरूको सपना अमर रहोस्।
जनताको मुक्ति नै हाम्रो अन्तिम गन्तव्य रहोस्।
लाल सलाम।